پیش نیازهای موفقیت بازار متشکل ارزی-مترجم - مترجم

پیش نیازهای موفقیت بازار متشکل ارزی-مترجم

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، طبق نظر کارشناسان اقتصادی موضوع ارز همواره به عنوان یکی از متغیرهای مهم در اقتصاد کشور مطرح بوده و در دولت های مختلف نیز تلاش های زیادی جهت سامان دهی بازار ارز انجام شده است.
در چند سال اخیر و به ویژه طی یک سال و نیم گذشته بازار ارز با نوسانات و تکانه های زیادی همراه بوده و مسائل و مشکلاتی همچون چند نرخی بودن، چند بازاری بودن، افزایش چند برابری قیمت و مواردی از این دست را تجربه کرده است. این مشکلات باعث شده است که این بازار با ویژگی های یک بازار طبیعی، که بر مبنای عرضه و تقاضا عمل کند فاصله زیادی پیدا کرده و پیوسته بر این شکاف و فاصله افزوده می شود.
طی مدت یاد شده، دولت راه های مختلفی را برای جلوگیری از رشد مشکلات ارزی و سرو سامان دادن به موضوع ارز و جلوگیری از اثرگذاری آن بر سایر بازارها به آزمون گذاشته است. برای مثال کارشناسان بر این باورند که تلاش هایی که تاکنون برای محدود کردن کارکرد بازار آزاد ارز و جلوگیری از تعیین قیمت در این بازار صورت گرفته چندان موفق نبوده است.
تشکیل بازار متشکل ارزی یکی دیگر از اقدامات مورد نظر صاحبنظران و دولتمردان کشور است. چند سالی از مطرح شدن این موضوع می گذرد. اما در چند ماه اخیر تشکیل این بازار با جدیت بیشتری از سوی مسوولین بانک مرکزی پیگیری می شود. باور بر این است که بازار متشکل ارزی توانایی ساماندهی بازار پرفراز و نشیب ارز را خواهد داشت.

** تاریخچه بحث تشکیل بازار متشکل ارزی
طبق نظر کارشناسان، طرح بحث راه اندازی بازار متشکل ارزی به سال های 1391 باز می گردد. با وجود این، در اواخر سال گذشته بود که به صورت جدی تری موضوع پیگیری شد. بدین ترتیب در 18 دی ماه 1397 در جلسه شورای پول و اعتبار موضوع ‘بازار متشکل معاملات ارزی’ تصویب شد. به گزارش رسانه ها و به گفته عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی این بازار از روز شنبه 28 اردیبهشت راه اندازی می شود.
در این مصوبه هدف از تشکیل چنین بازاری ساماندهی و توسعه بازار شفاف، منصفانه و کارا اعلام شده است. همچنین از نظر فنی نیز قرار بر این است که ارزها بصورت نقد و مطابق مقررات مصوبه یاد شده و سایر مقررات مرتبط با آن در بستر الکترونیکی مورد معامله قرار گیرند.

** بازار متشکل معاملات ارزی و قانون عرضه و تقاضا
به گفته کارشناسان، سازوکار بازار متشکل ارزی مانند بازار سرمایه بوده و تحت نظارت بانک مرکزی از تابلوی معاملاتی مستقلی برخوردار خواهد بود. همچنین، نرم‌افزار معاملاتی این بازار مبتنی بر بستر نرم‌افزار بومی شرکت فرابورس ایران است. قرار بر این است که 5 یا 6 ارز در این بازار داد و ستد شود. بازیگرانی اصلی حاضر در آن عبارتند از صرافی های رسمی بانکی و غیربانکی، بانک‌ها، عرضه‌کنندگان عمده و همچنین بانک مرکزی به عنوان بازیگر اصلی.
حضور بانک مرکزی به عنوان یک بازیگر از نقاط قوت این بازار خواهد بود. با وجود این، از آنجایی که این بانک عرضه کننده عمده ارز و همچنین سیاست گذار اصلی آن در کشور است، نمی توان از عدم تکرار تجربه های پیشین مانند راه اندازی بازار نیما و غیره مطمئن بود.
درواقع هیچ یک از تجارب پبشین نتوانسته است بازار ارز را از چند نرخی بودن که یکی از معضلات اصلی است رهایی بخشد. یکی از اهداف اصلی بازار متشکل ارزی تبدیل شدن به مرجعی برای تعیین نرخ ارز است. به گفته ی کارشناسان قرار بر این است که معاملات ارزی که هر روز صبح در بازار متشکل ارزی انجام می شود تعیین کننده نرخ ارز باشد. یعنی قانون عرضه و تقاضا بر بازار حاکم بوده و نرخ ارز از این طریق مشخص می شود.
واقعیت این است که قانون عرضه و تقاضای در جایی حاکم می شود که امکان ورود و خروج به آن بازار برای همه بازیگران ارز فراهم باشد. بدین ترتیب امکان شکل گیری بازارهای موازی از بین می رود. مشکل اینجا است که بخش قابل توجهی ارز در دست بازیگرانی است که در بازار آزاد ارز به عنوان یک بازار موازی فعالیت می کنند. تا زمانی که تفاوت قابل ملاحظه ای بین نرخ ارز در بازار آزاد و نرخ ارز در بازارهای رسمی و دولتی و از جمله بازار متشکل وجود داشته باشد قانون عرضه و تقاضا به درستی اعمال نخواهد شد.
با این حال، کارشناسان امید دارند که عملکرد بازار متشکل ارزی به گونه ای باشد که منجر به کاهش تعداد نرخ‌هایی شود که اینک برای ارز وجود دارد. به عبارت دیگر، انتظار می رود که با ایجاد این بازار، قیمتی در معاملات توافقی کشف ‌شود که عمیق‌تر و با اعتبارتر از نرخ‌های صرافی، سنا، بانکی، غیررسمی و … بوده و بتواند جایگزین آنها شود.

** بازار متشکل ارز و مقدار عرضه
باور شماری از کارشناسان اقتصادی بر این است که سازوکار بازار متشکل ارز تا حدود زیادی شفاف و مشخص بوده و در صورتی که همه چیز درست پیش برود و عناصر موجود وظایف خود را به خوبی انجام دهند اهداف این بازار دست یافتنی است. تنها نکته مهم میزان ارز موجود برای عرضه در این بازار است.
کارشناسان اقتصادی معتقدند صادرات مهمترین منبع درآمد ارزی کشورها به شمار می رود. بر اساس واقعیت‌های بازار اقتصادی، حدود 80 درصد از صادرات کشور به گروه‌های پتروشیمی، معدنی‌ها و میعانات گازی تعلق دارد. این امر نشان‌دهنده قدرت نفوذ گروه‌های مواد خام در بخش صادرات ‌محور اقتصاد ایران است‌. بنابر این هرگونه عرضه ارز در بازار متشکل ارزی وابسته به عملکرد صادرکنندگان و میزان صادرات در این سه گروه است.
دو موضوع قابل طرح است. از یک طرف، سیاست ارزی و سیاست پولی در ایران، در وهله ی اول تحت تاثیر بازار نفت و مشتقات نفتی و سپس متأثر از بازار سایر مواد خام صادراتی است. لذا مشکل نرخ‌های ارز در ایران ثابت بودن یا شناور بودن آن نیست، بلکه مساله این است که چگونه باید شوک‌های نفتی و صادراتی را از بازار ارز جدا یا حداقل تضعیف کرد.
از طرف دیگر موضوع پیمان سپاری ارزی در بازار متشکل ارز نیز به نوعی مطرح است. آیا بازیگران اصلی بازار متشکل حاضر خواهند شد ارز خود را وارد بازار متشکل ارزی کنند.
اقتصاددانان معتقدند که مشکلی که در حال حاضر وجود دارد عدم بازگشت کامل ارز حاصل از صادرات به اقتصاد کشور است. بانک مرکزی بر آن است منابع ارزی محدود خود را از طریق ارز صادرکنندگان تامین کند. به همین خاطر دولت سامانه های مختلفی را برای مدیریت ارز راه اندازی کرده و مصوباتی نیز در این خصوص داشته است. با این حال تاکنون موفق نشده است که ارز صادر کنندگان را به طور کامل به اقتصاد بازگرداند.
در این مورد طبق گفته های رئیس بانک مرکزی در اواخر سال گذشته، هشت میلیارد یورو عرضه صادرکنندگان در نیما بوده است که هفت میلیارد و 400 میلیون یورو فروش و 600 میلیون یورو واردات در مقابل صادرات و واگذاری امتیاز به غیر بوده است‌. به گفته همتی صادرات غیرنفتی کشور 40 میلیارد دلار بوده که اگر سهم شرکت گاز هم که بخشی از آن بوده را کم کنیم، تا آن زمان 30 تا 35 درصد ارز حاصل از صادرات به کشور بازگشته و حدود 65 درصد هنوز بازنگشته بود. این رقم در بروز مشکلات ارزی سهم بسزایی دارد.
بنابر این هر بازاری که ایجاد شود نیازمند عرضه کالا، در اینجا ارز، به مقدار کافی است. از این رو، کارشناسان موفقیت بازار متشکل ارز را از یک طرف، به حضور همه بازیگران بازار ارز و از طرف دیگر، به عرضه ارز به مقدار کافی وابسته می دانند.
پژوهشم**س-م**1552

انتهای پیام /*

مطالب مشابه با این مطلب



کد آمار