زیست شبانه و شکل گیری خاطرات جمعی-مترجم - مترجم

زیست شبانه و شکل گیری خاطرات جمعی-مترجم

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، طبق نظر کارشناسان فضاهای شهری، به ویژه فضاهای عمومی به عنوان عرصه‌ای برای تبلور زندگی جمعی نقش چشمگیری در تعیین هویت و آفرینش تعاملات انسانی، تقویت و تداعی خاطرات و ایجاد تعلق خاطر به شهر و محل زندگی برای نسل‌های آینده دارند.
در واقع خاطره جمعی یک فضای شهری مانند خیابان سیِ تیر را واجد هویت ارزش نموده و ضمن تقویت حس تعلق به مکان در ذهن شهروندان، آنان را به خویش جلب کرده و عامل تقویت تعاملات اجتماعی و به عبارتی زمینه ساز تثبیت و تقویت نقش فضای شهری در تعاملات و هویت می‌شود. رخ دادن وقایع در هنگام حضور در یک مکان خاص ایجاد خاطراتی در ذهن انسان می‌کند که اگر مربوط به جمع و یا فعالیتی جمعی باشد به خاطره‌ای جمعی بدل می‌شود.
امروزه از بین رفتن بناها و محیط‌های با ارزش قدیمی و ایجاد ساخت و سازهای جدید بدون توجه به انسان‌ها و روحیه گذشته مکان‌ها، نبود قلمروهای عمومی برای ثبت خاطرات جمعی و فقدان نمادها و نشانه¬ها و سمبل‌ها در فضاهای شهری باعث هرچه کمرنگ‌تر شدن معنا و خاطره انگیزی فضاهای عمومی شده است.
بی‌توجهی به مقوله خاطره جمعی می‌تواند عواقب ناخوشایدی همچون عدم دلبستگی به مکان را در پی داشته باشد. بدین منظور می توان با تقویت خاطرات جمعی، دلبستگی مخاطبان را به فضاهای شهری افزایش داد و سبب ارتقاء کارایی فضاهای شهری شد.
امروزه شهرها و علی الخصوص فضاها و بافت¬های دارای ارزش و قدمت به مکان¬هایی بی روح، مرده و ناآشنا تبدیل شده‌اند. برای جلوگیری از بروز این مسئله، لازم است تلاش جدی در جهت شناخت مفاهیم و ارزش‌های موجود مکان به عمل آید و در تقویت آن‌ها به عنوان مکان‌های فرهنگی و اجتماعی از طریق طراحی مناسب اقدام شود. اینگونه است که فضاهای شهری با همراه داشتن خاطرات ، تعلقات و بار ذهنی، دارای معنی و مفهوم خواهند شد. خاطرات جمعی به فضاهای عمومی معنی خاصی داده و این امر سبب ارتقای هویت مکانی می‌گردد. این هویت مکانی، سبب دلبستگی افراد به محیط می‌شود.

** تاریخچه پیاده راه سازی در ایران
طبق نظر پژوهشگران شهری، اندیشه احیای خیابان پیاده در دوره صفوی، در خیابان چهارباغ اصفهان با الهام از مسیر پیاده باغ ایرانی متبلور شد. اما بدون شک پیاده راه به معنای امروزی آن تنها در بستر شهرسازی مدرن معنا می دهد.
شهر دوره مدرن در ایران شاهد خیابان های ممتد و مستقیمی شد که درخت کاری شده و در حاشیه آنها محلی برای پرسه زدن ایجاد شده بود. خیابان های باب همایون و ناصریه در تهران چنین بودند.
با آغاز حکومت پهلوی اول خیابان های عریض به سرعت جایگزین فضاهای شهری نظیر میدان، بازار، کوچه و غیره شدند. به مرور در فضاهای شهری حرکت سواره بر حرکت پیاده چیره شد.
اما امروزه و به ویژه در دو یا سه دهه اخیر بازگشت به پیاده راه سازی برخی معابر شهری صورت گرفته است. در شهرهایی مانند تهران، تبریز، مشهد و شیراز اقداماتی برای بازگشت به مفهوم پیاده راه انجام شده است. خیابان 17 شهریور در تهران، خیابان جنت در مشهد، خیابان تربیت در تبریز، خیام در ارومیه و همینطور برخی دیگر از مراکز استان های کشور اقدام به ایجاد پیاده راه کرده اند.

** پیاده راه ها و باز زنده سازی مراکز شهری
برخی از نقاط شهر و به ویژه مرکز شهر یکی از عوامل و مظاهر اصلی ارز شهای تاریخی و فرهنگی و تجسم نمادها، نشانه ها و خاطره های هویت بخش برای تمام شهر و ساکنان آن است. از ویژگی های مهم مراکز شهری تاریخی، تجمیع و تعامل مجموعه‌هایی از فعالیت های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بوده است که بر محوریت دسترسی پیاده و فضاهای عمومی پیاده – محور درون آن شکل می‌گرفته است.
گسترش روزافزون شهرها و ورود اتومبیل به عرصه فعالیت‌های شهری و دگرگونی ارتباطات اجتماعی، جذابیت خیابان ها و فضاهای پیاده را متأثر نمود و موجب تأکید بیش از حد بر حرکت سواره و حل مسائل مختلف آن، به عنوان اصلی‌ترین شرط رونق اقتصادی-اجتماعی شهر، توسط برنامه‌ریزان و مدیران شهری شد. از این رو به تدریج دسترسی آسان پیاده و فضاهایی که در آن مردم بتوانند به تعامل بپردازند در مراکز شهری کاهش یافت. ایجاد حوزه‌بندی بر اساس کاربری های تفکیک شده آن ها به صورت نواحی فعالیت، سکونت و فراغت در شهرسازی مدرن فراگیر شد و از جمله کارکرد مختلط و پیاده محور بخش مرکزی شهر از هم پاشید؛ دسترسی به صورت سفرهای هر چه بیشتر و طولانی‌تر در سطح شهر شدت گرفت و به این ترتیب فضاهای خودرو-محور به سرعت گسترش یافت.
در نتیجه اوجگیری و حادتر شدن مشکلات شهری همچون ازدحام ترافیک، تخریب بافت‌های ارزشمند شهری، آلودگی زیست محیطی،عدم ایمنی شهرها، افول ارزش های بصری، واکنش‌های گسترده‌ای علیه سلطه حرکت موتوری در شهرهای جهان به وجود آمد. بدین ترتیب که طی دهه‌های گذشته گرایش‌ها و سیاست‌های جدید در برنامه‌ریزی و طراحی شهری موجب دیدگاه‌هایی شد که بر اساس توسعه پایدار خواهان کاهش اتکاء به خودرو، افزایش ارتباطات اجتماعی و احیاء هویت شهری می‌باشند. در این ارتباط بسیاری از شهرهای کشورهای پیشرفته، باززنده سازی مراکز قدیمی/ تاریخی را با کاهش اتکاء به خودروهای شخصی، بهبود حمل ونقل همگانی و ایجاد پیاده راه‌های فرهنگی- تجاری با موفقیت عملی نموده اند.

**زیست شبانه و ظرفیت های اجتماعی پیاده راه سازی
هم اکنون، رشد شهرنشینی و ازدیاد وسایل نقلیه در کشور باعث از بین رفتن مقیاس انسانی در سطح شهر،نابودی فضاهای شهری و ارتباطات چهره به چهره، افزایش تراکم در مراکز شهری و افزایش میزان تصادفات در شبکه معابر، از بین رفتن ایمنی و امنیت عابرین پیاده، کاهش ارزش عابر پیاده، و به طورکلی موجب تنزل کیفیت محیط از منظرهای مختلف گردیده است و امکان بهره برداری از موقعیت مکانی محیط را به شدت کاهش داده است ودر نهایت منجتر به بروز محیطی با کیفیت پایین به خصوص برای عابرین پیاده شده است. این در حالی است که به نظر می‌رسد ظرفیت اجتماعی مکان می‌تواند به واسطه سیاست های توسعه‌ای شهرسازی نظیر پیاده‌راه سازی شرایط مناسبی را ایجاد نماید.
بدون شک اولیت دادن به حرکت سواره و ماهیت مهندسی و خالی از رویکردهای اجتماعی و فرهنگی ویژگی اصلی نظام برنامه‌ریزی شهری در تاریخ شهرسازی مدرن کشور بوده است. رویکرد مهندسی باعث شده تا با ایجاد محورهای سواره رو از خیابان‌ها گرفته تا بلوارها و بزرگراه‌ها و نادیده گرفتن ماهیت اجتماعی فضاهای شهری ساختارهای اجتماعی و فرهنگی شهرها را به هم ریخته و مسائل و مشکلات بسیاری را بر شهروندان تحمیل نموده است.
بناها، کوچه‌ها و خیابان‌ها به مرور زمان به بخشی از هویت تاریخی- فرهنگی یک شهر تبدیل می‌شوند که نابودی آنها همچون تکه تکه کردن بدنه هویتی آن شهر است.
مکان‌های تاریخی همچون محلات، میدان‌ها، خیابان‌ها، کوچه‌ها و بناهای مختلف همواره با یک خاطره تاریخی در اذهان ساکنان یک شهر یا محله همراه بوده و عنصری هویت بخش در ساختار زندگی شهری به شمار می‌روند.
پیاده راه های شهره های ما بهترین مکان برای شکل گیری زیست شبانه و رقم زدن خاطرات جمعی ، ایجاد حس تعلق در شهروندان و هویت بخشی به شهر و ساکنان آن است.

انتهای پیام /*

مطالب مشابه با این مطلب



کد آمار